BİP ve YAY'DA FİŞLENME ve UPCALL  TEHLİKESİ

Geçen ay bir ara WhatsApp gizlilik sözleşmesi krizi yaşandı. Cidden WhatsApp'ını silenler oldu. Sonra WhatsApp'ın  geri adım attığı söylendi ve ülke normale döndü. Bu işten karlı çıkan, Türkiye'de üye sayısını arttıran Telegram oldu.

İşin gülünç yanı, sosyal medyada özel hayatını olduğu gibi sergileyenler,  edevleten aldıkları altsoylarını, sanki yedi yüz yıldır aynı şatoda yaşayan İngiliz asilzadeleriymiş gibi. İşin diğer gülünç yanı, hakkımızda bilgi toplayan sadece Facebook-İnstagram ta da Telegram gibi bedava uygulamaların yanı sıra, paralı uygulamalar da bunu yapıyor. Hatta açık kaynak kodlu olduğu söylenen Signal bile o kadar güvenilir değil.

Üstelik bu duygu haritalarını sadece size mal satmak ya da reklam için doğru hedef kitlesini bulmak gibi masum amaçlar için de yapmıyorlar. Mesela yalnız ve bunamış bir ihtiyarsanız, telefonun numaranızı dolandırıcılara satıyorlar. Arkeolojiye meraklıysanız bir anda define meraklıları sizi buluyor. Üstelik bunu sadece telefon uygulamaları değil, banka-çağrı merkezleri gibi yerlerin  bazen kurumları, bazen de elemanları yapıyor.

Bunun siyaset için de kullanıldığını tahmin edersiniz. Seçimleri nasıl etkilediklerini yazıp, yazımı uzatmayacağım. Bunun pek çok örneğini internetti biraz karıştırınca buluyorsunuz. Meşhur Cambiridge Analiz örneği gibi. Seçimlere katılacak insanların oy verme arzularını etkilemek bile en masum işlerinden. Üstelik bu oy vermeyi etkilemek, sadece iktidara gelmesini istedikleri partiyi övme şeklinde de olmuyor. Muhalefeti bölme çabası da var. Örneğin seçmeni CHP yerine İyi partiye, İyi parti yerine Gelecek partisine yönlendirme çabaları gibi. Ya da doksanlı yıllar boyunca bombardıman edildiğimiz Can Dündar belgesellerini, özellikle Atatürk belgesellerini hatırladınız mı? O belgesellere Atatürk'ün tek zaferi, tek inkılabı, tek ilkesi anlatılmaz. Atatürk acı çeken, zavallı, yalnız bir ihtiyar gibi anlatılır. Çünkü o yıllarda ülkenin siyasal islama ısınması için Atatürk'ün karizmasının silinmesi gerekiyordu ve bu da Atatürkçülük kılığında yapılabilirdi. Tıpkı TEMA'nın erozyonla mücadele adı altında yaylaları ve ormanları imara açması gibi.

Seçimlerde sadece tercihleri etkilemek değil, halkı seçim sonuçlarına kabullendirmek içinde bu sistemi kullanıyorlar. Adam kazandı oyunu, aslında Amerikalıların dünya çapında oynadığı bir oyundur. Benzer bir olay, Narcos Mexico dizisinde de anlatılır. Amerikalılar benzer bir oyunu Al Gore-George Bush  arasındaki 2000 seçimlerinde de yapmışlardır. Ha, bir de; Can Dündar'ın o boktan belgeselleri halksa Atatürk öldü, kabullenin mesajı vermek içindi.

Bip ve Yay'da bambaşka bir tehlike var. Üstelik sadece kullanıcılar değil, kullanıcıların bahsettiği kişilerle de ilgili olarak var bu tehlike. 

On senden fazladır görüşmediğim biri vardı. Yıllar sonra telefonumu bulmuş. Turkcell'in Upcall servisi ile. Oysa ben 2011'den beri Turkcell kullanmıyorum, 2013'den beri de aynı numarayı kullanıyorum. Turkcell benim numaramı nası bulmuştu? Üstelik sadece numaramı değil, yaşadığım şehri ve medeni halimi nereden öğrenmişti.

Sonra başka bilgileri birleştirmeye başladım. Turkcell'in bu uygulamasını kullanmak için Turkcell'li olmak zorunlu değildi. Sonra şirket, Bip üyelerinin duygu haritasını çıkarmak için yazılım patenti aldı. Bip, polis, adliye ve belli bir seviyedeki kamu kuruluşlarında zorunlu. Yandaş sendikalar da üyelerini ve çevresini Bip'e yönlendiriyordu. Sonra üç büyük operatör, Bip ve Yay kullanımlar için sınırsız internet verdi. Eba için bunu vermemişlerdi. Duygu haritaları ve fişlemek bu kadar önemli. Upcall'da bilgileri buradan opluyordu.